Shri Shantinatha Basadi at Jinanathapura

12 ಮತ್ತು 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜಿನನಾಥಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಭ. ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿಯು ಹೊಯ್ಸಳ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಕುಸುರಿ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನೂ ಉನ್ನತ ಶಿಲ್ಪ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಏಕೈಕ ಜಿನಮಂದಿರವೆಂದರೆ ಜಿನನಾಥಪುರದ ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿನ ಭ. ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಿಂಬದ ಪಾದಪೀಠದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನದಿಂದ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ವಸುದೈಕಬಾಂಧವ ರೇಚಿಮಯ್ಯನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಸರೆ ದೊರೆತಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಈತ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಈ ಬಸದಿಯು ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ತಳವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಳವಿನ್ಯಾಸದ ನೇರದಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸ್ತುವಿನ ಮೇಲ್ಬಾಗವು ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಅಧಿಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿರುವ ಪದ್ಮಪತ್ರಿಕಾದ ಭಾಗವಿದೆ. ಇದರ ಅಧಿಷ್ಠಾನವು ಅಶ್ವ, ಗಜ, ಲತಾಪಟ್ಟಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ. ಭಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿಖರಗಳ ನಡುವಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತರವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಹೊರಭಿತ್ತಿಯ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳು. ಜಗತಿಯನ್ನೇರಿ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಬರುವುದರೊಳಗೆ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳ ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಮೂಕವಿಸ್ಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಗೋಡೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಬ್ಬುಗಳ ಕೆಳಭಾಗವು ತೀಥರ್ಂಕರರ, ಯಕ್ಷಯಕ್ಷಿಯರ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದಲೂ ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಲತೆಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ. ಹೊರಭಿತ್ತಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಮದನಿಕೆಯರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಆಭರಣಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ತೀಥರ್ಂಕರರ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಯಕ್ಷಿಯರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪದ್ಮಾವತಿ, ಧರಣೇಂದ್ರ, ಸರಸ್ವತಿ, ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ, ಪದ್ಮಾವತಿ, ರತಿಮನ್ಮಥ, ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಅಂಬಿಕೆ, ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ, ವಜ್ರಶೃಂಖಲಾ. ಸುಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ, ಪದ್ಮಾವತಿ, ಸರ್ವಾಹ್ಣ, ಸರಸ್ವತಿ, ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ, ನೇಮಿನಾಥ, ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ, ಅಂಬಿಕ, ಮನ್ಮಥ, ಅನಂತಮತಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.