Danashala Basadi

ಈ ಹಿಂದೆ ಮಠವಾಗಿದ್ದ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಾನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಬಸದಿಗೆ ದಾನಶಾಲಾ ಬಸದಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ಕಡಿಮೆ ಅಗಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆಯತಾಕಾರದ ಕಟ್ಟಡ. ಇದು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 10 ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಹೊರಗಡೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯೆ ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ಹಾಕಿ ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪಂಚ ಪರಮೇಷ್ಠಿಗಳ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಳಸಿರುವ ಬಾಗಿಲವಾಡ ಸು. ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು, ವಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊರಗಡೆಯ ಇಳಿಜಾರು ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಬಳಸಿರುವ ಕಂಬಗಳು ಸು. 11-12ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವುಗಳು. ಒಳ ಕಂಬಗಳು ಚತುರಸ್ರ-ಅಷ್ಟಾಸ್ರವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಕಂಬಗಳು ಚೌಕ, ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಮುಚ್ಚಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ರೇಖಾ ಚಿತ್ರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಸುಕು ಮಸುಕಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್‍ರವರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಅರಸರಾದ ದೊಡ್ಡದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್‍ರವರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗೊಳದ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ದಾನಶಾಲಾ ಬಸದಿಯ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಈ ಬಸದಿಯ ಪೂಜಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಮದನೇವು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಚಿದಾನಂದ ಕವಿಯ ಮುನಿವಂಶಾಭ್ಯುದಯ (ಕ್ರಿ.ಶ.1602) ಕೃತಿಯಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.