Basadi 01 | Vindhyagiri

Odegal Basadi

ಒದೆಗಲ್ಲು ಬಸದಿ

ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿಯ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಡಿಪಾಯವಿಲ್ಲದೇ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ಸುಂದರ ಜಿನ ಚೈತ್ಯಾಲಯ 'ಓದೆಗಲ್ ಬಸದಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಿದ ನಂತರ ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಾಣುವುದೇ ಒದೆಗಲ್ ಬಸದಿ. ಈ ಸ್ಥಳ ಇಳಿಜಾರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಸಮ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಜಗುತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಎತ್ತರವಿರುವ ಕಡೆ ಅಡಿಗಲ್ಲುಗಳು ಜಾರಿ ಬೀಳದಿರಲೆಂದು ಆಸರೆಯಾಗಿ ಒದೆಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಂಡೆ ಮೇಲೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕದೇ ಸುತ್ತಲೂ ಒರಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಕಲ್ಲು ಕಂಬಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದರಿಂದ 'ಓದೆಗಲ್ಲ ಬಸದಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಜಗತಿಯು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿದೆ.

ಎತ್ತರವಾದ, ಸಮತಟ್ಟಾದ ಜಗತಿ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಕಗ್ಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು, ಈ ಬಸದಿಯು ವಾಸ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತವಾದ ಸೋಪಾನ ಪಂಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬಸದಿ ಉದ್ದಗಲ 72x72 ಆಡಿ ಅಳತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮುಖ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಹೊರ ಗೋಡೆಗಳು ತುಂಬಾ ಸರಳವಾಗಿವೆ. ಬಸದಿ ಮುಂಭಾಗ 26 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿದ ನಂತರ ಸಿಗುವ ಮೂರು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳು ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದೆ. ನವರಂಗದ ಎಲ್ಲಾ ಕಂಬಗಳೂ ದುಂಡಾಕಾರವಾಗಿವೆ. 44 ಕಂಬಗಳಿಂದ ಒಳ ಭಾಗವು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ನವರಂಗದ ಎಲ್ಲ ಕಂಬಗಳು ದುಂಡಾಕಾರವಾಗಿವೆ. ನವರಂಗದ ಮುಚ್ಚಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಮೊಗ್ಗು ಇಳಿ ಬಿದ್ದಿದೆ.

ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗರ್ಭ ಗುಡಿಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗರ್ಭಗೃಹವೂ ಅಂತರಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ತೀಥರ್ಂಕರ ಭ. ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥರ 4ಆಡಿ 6 ಇಂಚು ಎತ್ತರದ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ತೀಥರ್ಂಕರರ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಮರಧಾರಿಯರನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 16ನೇ ತೀಥರ್ಂಕರ ಭ. ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಮತ್ತು ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 22ನೇ ತೀಥರ್ಂಕರ ಭ. ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ತೀಥರ್ಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹಾಸನ ಮತ್ತು ಪೀಠಭಾಗವು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ವಿರಾಜಮಾನರಾಗಿರುವ ತೀಥರ್ಂಕರರ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವಳಿಗಳು, ಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಗಳಿಂದ ನೋಡುಗರ ಕಣ್ಣುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಬಸದಿಯನ್ನು 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಂಗರ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಚಾವುಂಡರಾಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ತ್ರಿಕೂಟ ಬಸದಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಆದಿನಾಥರ ಮೋಕ್ಷ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಮಿತ್ತ ಜಿನರಾತ್ರಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ವೈಭವದಿಂದ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕದ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.

About

About Odegal Basadi

Year of establishment: 10th century
Established by: Traditionally attributed to Chavundaraya, commander of the Gangas
Main deity: Bhagavan Adinatha, Bhagavan Shantinatha, and Bhagavan Neminatha
Timings: Usually open from 8:00 AM to 6:00 PM
Location: Open mapSearch link - exact pin to be verified

Odegal Basadi, a beautiful Jain shrine built without a conventional foundation on Vindhyagiri hill, is a major attraction. It is the first monument seen inside the fort after climbing the hill. Because the site is on a slope, a level platform was constructed, and supporting stones were placed on the higher side to prevent the foundation stones from slipping. The Basadi was built directly on the rock, supported by stone pillars leaning around it rather than by a laid foundation; hence it is called the 'Odegal Basadi.' The platform is higher at the front and lower at the rear.

This north-facing Basadi is built of hard stone on a high, level platform. Its architectural features and impressive flight of steps are particularly striking. The building measures 72 x 72 feet and has a four-pillared entrance hall. The exterior walls are very plain. After climbing 26 steps at the front, one reaches three attractive sanctums arranged in a trikuta, or three-shrine, plan. The interior is illuminated by 44 pillars; all the pillars of the navaranga are circular. A pendant lotus bud adorns the ceiling of the navaranga.

The Basadi has three sanctums, each with an antarala, or vestibule. The central sanctum contains a 4-foot-6-inch image of Bhagavan Adinatha, the first Tirthankara, with fly-whisk bearers carved on either side. The right sanctum contains an image of Bhagavan Shantinatha, the 16th Tirthankara, and the left one an image of Bhagavan Neminatha, the 22nd Tirthankara. These seated Tirthankara images, shown in padmasana, were carved from soapstone in the Hoysala style. The thrones and pedestals are beautifully carved, and the ornate halos above the enthroned Tirthankaras captivate the viewer.

Tradition holds that the Basadi was built in the 10th century by Chavundaraya, the commander of the Gangas. An 18th-century poem calls it the 'Trikuta Basadi.' Every year, on the fourteenth day of the dark fortnight of the month of Magha, Jinaratri is observed to commemorate Adinatha's liberation, with an elaborate Panchamrita abhisheka ceremony.